işletmelerin vergiden kaçınma ve vergi kaçırma eğilimleri üzerine bir araştırma: Diyarbakır ili örneği
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dicle Üniversitesi, sosyal bilimler enstitüsü, işletme, Türkiye
Tez Danışmanı: Abdulkadir Bilen
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu çalışmanın amacı, vergiden kaçınma ve vergi kaçırma arasındaki ince
çizgiyi yasal mevzuat çerçevesinde değerlendirerek vergi mükelleflerinin ve
kurumsal firmaların ne tür avantaj ve dezavantaja sahip olduklarını tespit etmektir.
Ayrıca bu iki kavram temelinde vergiye bakış açıları, vergiden kaçınma ve vergi
kaçırma kavramının mükelleflerin zihninde nasıl bir yer bulduğu, salgın (pandemi)
döneminde olan tutum ve davranışları arasındaki ilişki düzeyini belirlemektir.
Araştırmanın örneklemini Diyarbakır ilinde yer alan 385 küçük, orta ve büyük
ölçekli işletmeler oluşturmaktadır. Basit rassal örnekleme tekniğinin kullanıldığı
araştırmada yüz yüze anket tekniği kullanılmıştır. Söz konusu araştırma kapsamında
ulaşılan verilerin analizinde çok değişkenli istatistiksel analiz teknikleri (frekans
dağılımı, t testi, anova, regresyon, korelasyon vs.) kullanılmıştır.
Araştırmaya katılan işletmelerin boyutsal açıdan vergiden kaçınma ve vergi
kaçırma kavramına yönelik algıları arasında çeşitli düzeylerde pozitif yönde anlamlı
ilişkiler olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bazı demografik özelliklerin söz konusu
firmaların vergiden kaçınma algısını bazı noktalarda etkilediği gözlemlenmiştir.
Buna ek olarak her iki kavramında mükellef zihninde suç olarak nitelendirildiği ve
kavram karmaşası yaşandığı gözlemlenmiştir.