Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tez Danışmanı: Doç. Dr. Süleyman Gökbulut
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Ülkemizde “Muhyiddîn İbnü’l-Arabî” ismi ile tanınan İbn Arabî (560/1165-638/1240) sûfî dünyasına pek çok eser kazandıran müelliflerden biridir. İlmî olarak bildiklerini murakabe (kendini gözlemlemek) ve müşahede gibi tasavvufî yöntemler ile deneyime dönüştüren İbn Arabî, kendi aracılığı ile insana dair bir çözümleme sunmuştur. Bu çözümlemenin özgün ürünlerinden biri olan ilâh-ı mu’tekad kavramı, insanın Tanrı’ya dair tasavvurunu ifade etmektedir.
Çalışma giriş, iki bölüm
ve sonuçtan oluşmaktadır. Birinci bölümde tanrı tasavvurları üzerinde
durulmuştur. İnsanoğlunun bu dünyaya misafir oluşundan itibaren İbn Arabî’nin
yaşadığı zaman dilimine kadar benimsenen tanrı tasavvurları bu bölümde genel
bir çerçevede sunulmuştur. İkinci bölüm ise İbn Arabî’nin bakış açısına tahsis
edilmiştir. İlk olarak ilâh-ı mu'tekad kavramının özünü teşkil eden Vücûd ve
mertebeleri konusu anlatılmıştır. Akabinde ilâh-ı mu'tekada bakış açısını
belirleyen iki temel unsur yani tenzih ve teşbih konusu İbn Arabî’nin
idrakindeki açılıma göre ele alınmıştır. Daha sonra anlatılan bu temel üzerine
ilâh-ı mu'tekad kavramı izah edilmiştir.