Hakkâri-Van karayolunda (Türkiye) ölü bulunan yırtıcı kuş türlerinin tüylerindeki bazı metal (oid) düzeylerinin belirlenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hakkari Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Biyoloji Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÖZGÜR ÖZDEMİR

Danışman: AZİZOĞLU ERKAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çalışmamızda, Van ve Hakkâri il sınırları içerisinde yer alan karayolunda araç çarpması sonucu ölen yırtıcı kuş türlerinin birincil, ikincil uçma tüyleri ve göğüs tüylerinde bazı metal(oid) düzeyleri belirlenmeye çalışıldı. Çalışma Nisan 2021- Mayıs 2022 tarihleri arasında, ilkbahar ve sonbahar göç dönemlerini de kapsayacak şekilde gerçekleştirildi. Çalışma istasyonları kuşların ürediği ve yoğun kullandığı güzergahlar göz önünde bulundurularak seçildi. Ayrıca yol boyu gözlemler yapılarak 2 yırtıcı kuş takımına (Accipitriformes, Strigiformes) ait 3 familyadan (Accipitridae, Falconidae, Strigidae) toplanmış 11 türe ait 19 karkasın birincil, ikincil uçma tüyleri ve göğüs tüylerindeki As, Cd, Cr, Cu, Ni, Pb, Zn miktarları ölçülmüştür. Karkas tüylerinde en yüksek birikim oranına sahip metal(oid)ler Zn>Cu>Cr>Ni>Pb>As>Cd şeklinde çıkmıştır. Cd değerleri Strigidae ve Falconidae familyalarında standart altı kaldığından okunmamıştır. Sadece Accipitridae familyasında okunmuştur. İstatistiksel analizlerde R programıyla ANOVA, Kruskal-Wallis, Hochberg teslerine göre familyalar karşılaştırılmıştır. Falconidae ve Accipidridae familyaları arasında Cu metali ortalamaları açısından anlamlı bir fark vardır. As, Ni, Cr ve Pb metal(oid)leri değerlendirildiğinde tür grupları arasında bir farklılık görülmemektedir. Zn metalinde gruplar arası fark olduğu görülmektedir.