Hakkari ilinde kabakgillerde hıyar mozaik virüsü (Cucumber mosaic virus; CMV)'nün taqman real tıme RT-PCR yöntemi ile araştırılması

AYŞENUR BİLTEKİN

Hakkari ilinde kabakgillerde hıyar mozaik virüsü (Cucumber mosaic virus; CMV)'nün taqman real tıme RT-PCR yöntemi ile araştırılması

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hakkari Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Biyoloji Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYŞENUR BİLTEKİN

Danışman: AKDURA Nevin

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasında; Hakkari ilinde yetiştirilen kabakgil çeşitlerinde zararlı ve ekonomik kayıplara neden olan viral etmenlerden biri olan Hıyar mozaik virüsü (Cucumber mosaic virus; CMV) araştırılmıştır. CMV birçok tarımsal ürünü enfekte edebilen önemli virüsler arasında yer almaktadır. 2022 yılı Ağustos ve Eylül ayları arasında yapılan bahçelerde gerçekleştirilen survey çalışmaları ile Hakkari ilinde Kırıkdağ, Otluca ve Merzan alanlarından virüs hastalığı açısından şüpheli, yapraklarda sararma, nekroz, mozaik ve şekil bozukluğu belirtileri sergileyen kabakgillerden yaprak örnekleri toplanmıştır. Belirti gösteren toplam 50 adet yaprak örneğinde (7 adet karpuz (Citrullus lanatus L.), 3 adet kavun (Cucumis melo L.), 17 adet hıyar (Cucumis sativus L.), 8 adet kabak (Cucurbita pepo), 9 adet bal kabağı (Cucurbita moschata), 2 adet su kabağı (Lagenaria siceraria) ve 4 adet acur (Cucumis melo var. flexuosus) CMV etmeninin varlığı virusun kılıf protein (Coat Protein: CP) geninin 105 bp'lik bölgesine spesifik probe ve primerler kullanılarak TaqMan real time RT-PCR yöntemi ile araştırılmıştır. Elli örnekte %12 oranında tespit edilen CMV, en yaygın olarak Otluca'da ve kabakgil çeşitlerinde ise kavunda (%33,3) tespit edilmiştir. Bu tez çalışması CMV etmeninin kabakgilerde TaqMan real-time RT-PCR yöntemi ile araştırılmasına yönelik bir çalışma özelliğini taşımaktadır.