YÂRESANÎLER: MENŞE'LERİ, İNANÇLARI VE BAŞKA FIRKALARLA BENZERLİKLERİ

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hakkari Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEHER ASLANLI

Danışman: AKMAN Mustafa

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada Batı İran menşeli olan Yâresanî inancı ve barındırdığı temel unsurlar detaylarıyla incelenerek ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda Yâresanîliğin beslendiği zemin ve onunla benzerlik taşıyan fırkalar ulaşılan kaynaklar nispetinde ortaya konulmuştur. Ayrıca Yâresanîliğin içsel ve dışsal faktörlerden dolayı gizlilik ilkesi çerçevesinde hareket ettiği görülmüştür. Bu sebeple bahse konu bu fırka ile ilgili yapılmış birtakım çalışmalara rağmen hala eksik ve cevapsız kalan yönlerin olduğu kanaatine varılmıştır. "Yâresanîler: Menşelileri, İnançları ve Başka Fırkalarla Benzerlikleri" başlıklı tezimizin adından da anlaşılacağı üzere odak noktası öncelikle Yâresanîlerin kimliği, ortaya çıktığı coğrafya ve yaşadığı dönem gibi hususlar olacaktır. Bunun yanı sıra bu fırkanın benzerlik gösterdiği diğer fırkalarla tamamen aynı mı olduğu yoksa ayrıştığı noktaların da var olup olmadığı sorusu mukayese yöntemiyle cevaplanmaya çalışılmıştır. Tüm bunların sonucunda bir inanç sistemi olarak Yâresanîlik konulu bir kaynak oluşturulmaya çalışılmıştır. Çalışmamızda Yâresanîlerin inanç unsurları belirlenerek Yâresanî fıkhı da genel bir çerçevede incelenmiştir. Bu minvalde bu fırkanın oluşumunda ve sürdürülmesinde etkili olan tanrı tasavvuru ve; tanrısal şahsiyetler sistematik olarak sunulmuştur. Son olarak ise Yâresanîliğin günümüzdeki durumu ve onunla ilgili yapılan son çalışmalara değinilmiştir. Bunun yanısıra çalışma boyunca yaşanan sınırlılıklara ve bundan sonra konu ile ilgili yapılacak çalışmalar için tavsiyelere de yer verilmiştir.