Kelâm Eserlerinde Hadis Kullanımı:-el-Cürcânî’nin Şerhu’l-Mevâkıf ’ıÖrneği
Mîzânül-Hak: İslami İlimler Dergisi, cilt.0, sa.11, ss.403-428, 2020 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 0 Sayı: 11
- Basım Tarihi: 2020
- Dergi Adı: Mîzânül-Hak: İslami İlimler Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: ATLA Religion Database, MLA - Modern Language Association Database, TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.403-428
- Hakkari Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Kelâmcıların hadislere yaklaşımı muhaddislere nispeten daha katıdır. Bunda akaid gibi dinde önemli bir alanın sağlam temellere sahip olması gerektiği, binaenaleyh kelâm ilminin de yargılarını kesin deliller üzerine bina etmesi gerektiği hususuyla birlikte belli bir dönemden sonra bu ilmin, felsefi argümanlardan etkilenmiş olmasının da payı vardır. Bununla beraber kelâm eserlerinde sübut ve delâlet bakımından birtakım problemler içeren hadisler de kullanılmıştır. Dolayısıyla teoride hadis ilmi açısından sağlam prensiplere sahip olan bu ilmin pratikteki durumunu anlamanın en iyi yolu usûlü’d-dîne (kelâm) ait eserlerin incelenmesidir. Bu anlamda durumu daha yakından görmek ve teori ile uygulamayı mukayese etmek amacıyla bu çalışmada el-Cürcânî’ye (ö. 816/1413) ait Şerhu’l-mevâkıf isimli eser ele alınmıştır. Hicri IX/XV. asrın dil ve fıkıh âlimlerinden olan Seyyid Şerif el-Cürcânî, aynı zamanda kelâm ilminin de bu asırdaki önemli simalarındandır. Öyle ki şerh olarak yazdığı birçok eseri asıl metinlermiş gibi kabul görmüştür. Bu eserlerinden bir tanesi de Adudüddîn el-Îcî’ye (ö. 756/1355) ait olan el-Mevâkıf isimli esere yazdığı şerh’tir. Çalışmada el-Cürcânî’nin Şerhu’l-mevâkıf’ı özelinde mütekelliminin, ne tür rivâyetler kullandıkları ve hangi kaynaklardan beslendikleri; dolayısıyla rivâyet anlayışları, hadislere bakışları ve bu konuda bir usûllerinin olup olmadığı, mütevâtir rivâyetleri nasıl kullandıkları, mütevâtir olarak kullandıkları hadislerin mütevâtir kavramının tanımına ve şartlarına ne kadar uyduğu, eserlerinde isnâd ve kaynak gösteriminin ne sıklıkta olduğu gibi hususlar sorgulanmaktad
It is known that the approach of theologians to hadiths is stricter than muhaddiths. This has a share that such an important field in religion like akaid must havesolid foundations, and therefore the science of kalam must base its judgments on definiteproofs, as well as the fact that this science has been influenced by philosophical argumentsafter a certain period. However, hadiths including some problems in terms of proofs andreferences in kalam works have also been used. Thereby, the best way to comprehend thecase of this science in practice which has solid principles with respect to hadith sciencein theory is to investigate the works of usûl’d-dīn (kalam). In this sense, in order to seethe case closer and compare theory with practice, in this study, the work named Sharh al-Mawāqif by al Jurjānī (d. 816/1413) has been investigated. Al-Sayyid al-Sharif al-Jurjānī,one of the linguistic and fqih scholars of Hegira IX/XV centuries, is at the same time themost important figure of the time in the field of kalam. So, many of his works that hewrote as commentary were regarded as original texts. One of these works is the commentary that he wrote for the work named al-Mawāqif by Aḍud al-Dīn al-Ījī (d. 756/1355). Inthis study, it has been investigated in terms of al Jurjānī’s Sharh al-Mawāqif what kindof narrations theologians used, and from which resources they were fed, and thereforewhat their narration perspectives and look at the hadiths were, and whether they had anymethods on the subject, and how much their narrations were compatible with mutawatir ̄ concept, and how often they demonstrated their bases and sources.